วิธีสกัด Plasmid DNA: ขั้นตอนและเคล็ดลับเพิ่ม Yield สำหรับห้องแล็บไทย
อ่านประมาณ 14 นาที••โดย Chemical Express Thailand
ปัญหา Sanger traces ที่อ่านผลยาก, การทำ restriction digest ไม่สำเร็จ หรือการทำ transfection ที่ไม่ได้ผล มักมีสาเหตุมาจากปริมาณ plasmid ที่ได้น้อยเกินไปและมีการปนเปื้อนของ genomic DNA จากการทำ miniprep ที่รีบเร่งเกินไป การปฏิบัติตาม plasmid extraction kit protocol yield ที่ถูกต้องจะช่วยแก้ปัญหาเหล่านี้ได้ตั้งแต่ต้นทาง ก่อนที่คุณจะเสียเวลาและน้ำยาที่ใช้ในขั้นตอนถัดไป คู่มือนี้จะให้ขั้นตอนการทำ miniprep แบบละเอียด, เป้าหมาย QC และเคล็ดลับการปรับปรุงประสิทธิภาพเพื่อให้การทำ prep ครั้งถัดไปของคุณได้ผลลัพธ์ที่สะอาดและทำซ้ำได้
ทำไมการเพิ่ม Yield ของการสกัด plasmid ถึงสำคัญต่อความสำเร็จในการโคลนนิ่ง
การได้ yield ต่ำมักไม่ได้เกิดจากความผิดพลาดเพียงขั้นตอนเดียว แต่เป็นผลสะสมตลอด workflow: การ prep ที่ไม่ดีส่งผลให้ ligation ได้ผลต่ำ ซึ่งทำให้จำนวนโคโลนีลดลง และทำให้คุณต้องกลับไปเลี้ยงเชื้อใหม่ใน 24 ชั่วโมง การสกัดให้ถูกต้องตั้งแต่ครั้งแรกช่วยประหยัดเวลาได้มากกว่าการหาทางลัดในขั้นตอนการ prep
การได้ plasmid DNA ที่สะอาดและมีการปนเปื้อนของ genomic DNA และ RNA ต่ำ จะช่วยให้คุณได้ Sanger reads ที่คมชัด, ผล restriction digest ที่ชัดเจน และผลลัพธ์ของ Gibson หรือ ligation ที่คาดการณ์ได้ การเข้าใจ copy number ของ plasmid เป็นขั้นตอนการวางแผนที่สำคัญที่สุด เพราะเป็นตัวกำหนดปริมาณเชื้อที่ต้องใช้และขนาดของชุดคิทที่เหมาะสม สำหรับข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับ ชีววิทยาและ copy number ของ plasmid ข้อมูลพื้นฐานนั้นจะช่วยในการตัดสินใจเลือกวิธีเตรียมงานของคุณ
บทความนี้เน้นไปที่การทำ silica spin minipreps ใน E. coli ซึ่งเป็นรูปแบบที่ห้องแล็บในไทยส่วนใหญ่สามารถทำได้โดยไม่ต้องใช้เครื่องมือเพิ่มเติม โปรโตคอลนี้สอดคล้องกับแนวทาง plasmid extraction kit protocol yield ที่ได้มาตรฐานและสามารถขยายขนาดได้
รูปแบบการ prep แบบใดที่เหมาะกับงานของคุณ?
- การคัดเลือกการโคลนนิ่งทั่วไปและการเช็คโคโลนี
- การตรวจสอบลำดับเบสของชิ้นส่วนที่แทรก (insert)
- การเตรียม PCR template
- การวิเคราะห์ด้วย restriction digest ขนาดเล็ก
- การทำ transfection ที่ต้องการความบริสุทธิ์และปริมาณที่สูงขึ้น
- งาน in vitro transcription หรือการผลิตโปรตีนลูกผสม
- การโคลนนิ่งชิ้นส่วนขนาดใหญ่ที่ต้องการความบริสุทธิ์สูง
- การทดสอบระดับเซลล์ที่ไวต่อ endotoxin
- การคัดเลือกจำนวนมากแบบ 96-well
- Workflow การจัดการของเหลวที่รองรับระบบอัตโนมัติ
- การประมวลผลหลายโคโลนีพร้อมกันอย่างรวดเร็ว
สิ่งที่ต้องเตรียม: อุปกรณ์, น้ำยา และอุปกรณ์ป้องกันความปลอดภัย
อุปกรณ์
คุณต้องใช้เครื่อง microcentrifuge ที่ทำความเร็วได้ 12,000 ถึง 16,000 g, ตู้บ่มเขย่าที่อุณหภูมิ 37°C, ปิเปตที่ผ่านการสอบเทียบพร้อม filtered tips และเครื่อง spectrophotometer สำหรับวัดค่า A260 ratios การใช้ mini heat block ที่อุณหภูมิ 60°C สำหรับอุ่น elution buffer จะช่วยให้การดึง DNA ออกจากเยื่อ silica ได้ดียิ่งขึ้น ควรใช้ vortex เฉพาะขั้นตอนการ resuspension เท่านั้น หลีกเลี่ยงการใช้ vortex ในขั้นตอนการ lysis
น้ำยาและวัสดุสิ้นเปลือง
ชุดน้ำยาหลักประกอบด้วย resuspension buffer ที่มี RNase A, alkaline lysis buffer (NaOH/SDS), neutralization buffer (potassium acetate, pH ประมาณ 5.5) และ wash buffer ที่มีเอทานอล นอกจากนี้คุณยังต้องใช้เอทานอลความเข้มข้น 70 ถึง 80% สำหรับการล้างครั้งที่สอง และน้ำปราศจากนิวคลีเอส (nuclease-free water) หรือ 10 mM Tris pH 8.5 สำหรับการ elute
ชุดคิท Sigma-Aldrich GenElute Plasmid Purification มีคอลัมน์, หลอดเก็บ และน้ำยาทั้งหมดที่จำเป็นมาให้ในชุด ชุดคิทเหล่านี้ใช้เทคโนโลยี silica bind-and-elute ระดับสูงและไม่มีส่วนประกอบของฟีนอลหรือคลอโรฟอร์ม ซึ่งช่วยลดการจัดการของเสียอันตรายในห้องแล็บ สำหรับน้ำยาที่ปราศจากนิวคลีเอสและสารเคมีเกรด buffer ที่ใช้ร่วมกัน กลุ่มผลิตภัณฑ์ Molecular Biology ของ TCI ครอบคลุมถึง RNase-free water, Tris base และ potassium acetate ในเกรดที่เหมาะสมสำหรับงาน DNA ที่ละเอียดอ่อน
วัสดุสิ้นเปลืองได้แก่ microtubes ขนาด 1.5 ml, silica spin columns และอุปกรณ์สำหรับรัน agarose gel เพื่อ QC หลังการ prep หากงานของคุณเกี่ยวข้องกับการทำ transfection ในเซลล์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ควรเพิ่มชุดลด endotoxin ลงในรายการวัสดุของคุณด้วย
อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล
สวมเสื้อกาวน์ ถุงมือไนไตร และอุปกรณ์ป้องกันดวงตาตลอดเวลา Alkaline lysis buffer ประกอบด้วย NaOH และ SDS ซึ่งทั้งคู่ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังและดวงตาเมื่อสัมผัส ควรทิ้งของเสียที่มี SDS ตามนโยบายของสถาบันของคุณ
การเตรียมเชื้อเพื่อให้ได้ Plasmid Copy Number ที่สูง
เริ่มต้นจากโคโลนีสด 1 โคโลนี เลี้ยงเชื้อใน LB broth ปริมาตร 3 ถึง 5 ml ที่เติมยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม: ampicillin 100 µg/ml, kanamycin 50 µg/ml หรือ chloramphenicol 25 µg/ml เขย่าที่ 37°C ความเร็ว 200 ถึง 250 rpm เป็นเวลา 12 ถึง 16 ชั่วโมง ช่วงเวลาการเติบโตนี้เป็นช่วงที่ plasmid copy number สูงสุด; การปล่อยไว้นานเกิน 16 ถึง 18 ชั่วโมงจะเพิ่มความเสี่ยงที่เซลล์จะตายและ plasmid ไม่เสถียร
กำหนดค่า OD600 ให้ได้ประมาณ 2 ถึง 3 ในขณะที่เก็บตัวอย่าง สำหรับการทำ miniprep มาตรฐาน ให้เก็บเชื้อ 1.5 ถึง 3 ml ต่อการปั่นหนึ่งครั้ง สำหรับ plasmid ที่มี copy number ต่ำ ให้รวม pellet จากเชื้อ 5 ถึง 10 ml โดยทำการปั่นเหวี่ยงหลายรอบในหลอดเดียวกัน ควรใช้ยาปฏิชีวนะที่เตรียมสดใหม่เสมอ เพราะ ampicillin ที่เสื่อมสภาพจะทำให้เกิด satellite colonies ที่ไม่มี plasmid มาปนเปื้อนในการเลี้ยงเชื้อข้ามคืน
ขนาดของปริมาณเชื้อที่ใช้ควรสัมพันธ์กับกลุ่มของ plasmid งานโคลนนิ่งยีนใน E. coli มักใช้ high-copy vectors แต่ shuttle vectors, BAC constructs และ plasmid สำหรับการแสดงออกบางชนิดจะเพิ่มจำนวนใน copy number ที่ต่ำกว่า สำหรับภาพรวมที่กว้างขึ้นว่า หลักการโคลนนิ่งยีน มีผลต่อการเลือก vector อย่างไร บริบทนั้นจะช่วยให้คุณวางแผนขนาดของการ prep ได้ตั้งแต่ต้น
| กลุ่มของ Plasmid | ปริมาณเชื้อที่แนะนำ | ช่วง Yield โดยทั่วไปของ Miniprep |
|---|---|---|
| High-copy (pUC, pBluescript) | 1.5 to 3 ml | 5 to 20 µg |
| Medium-copy (pBR322 derivatives) | 3 to 5 ml | 1 to 5 µg |
| Low-copy (BAC, F-based) | 5 to 10 ml (รวม pellet) | 0.1 to 1 µg |
| ชิ้นส่วนขนาดใหญ่ (>15 kb) | 3 to 5 ml; พิจารณาใช้ขนาด midi | แปรผัน; ปกติจะได้น้อยต่อปริมาตร |
หากงานของคุณคือการทำ transfection ในเซลล์สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหรือการโคลนนิ่งชิ้นส่วนยาว ควรวางแผนเพิ่มขนาดการ prep หรือการลด endotoxin ตั้งแต่แรก การเพิ่มปริมาณเชื้อโดยไม่เปลี่ยนไปใช้ชุดคิทขนาด midi หรือ maxi จะทำให้ silica column ทำงานเกินกำลังและส่งผลให้ yield ลดลง
การทำ Lyse เซลล์และจับ Plasmid DNA เข้ากับ Silica Column
นี่คือขั้นตอนที่ละเอียดอ่อนที่สุดของ workflow การทำวิธีสกัด plasmid ทั้งหมด การเร่งรีบหรือการผสมที่รุนแรงเกินไปในขั้นตอนนี้เป็นสาเหตุทั่วไปที่ทำให้เกิดการปนเปื้อนของ gDNA
- เก็บเซลล์จากเชื้อ 1.5 ถึง 3 ml ที่เลี้ยงข้ามคืนโดยปั่นที่ 12,000 ถึง 16,000 g เป็นเวลา 1 นาที เท supernatant ทิ้งให้หมด; LB ที่ตกค้างจะมีเกลือที่รบกวนการจับของ DNA
- เติม resuspension buffer ที่มี RNase A ปริมาตร 250 µl ทำการ vortex ในขั้นตอนนี้เพื่อให้ pellet แตกตัวจนหมด ไม่ควรมีก้อนหลงเหลือก่อนดำเนินการต่อ
- เติม alkaline lysis buffer 250 µl ผสมโดยการพลิกหลอดไปมาเบาๆ 6 ถึง 8 ครั้ง สารละลายควรมีความใสและหนืดขึ้นเล็กน้อย บ่มที่อุณหภูมิห้อง 2 ถึง 3 นาที อย่าเกิน 5 นาที
- เติม neutralization buffer 350 µl พลิกหลอด 10 ครั้งจนกระทั่งเห็นตะกอนสีขาวขุ่นเกิดขึ้น บ่มบนน้ำแข็ง 5 นาทีเพื่อให้โปรตีนที่ถูกทำลาย, gDNA และ SDS-complexes ตกตะกอนให้สมบูรณ์
- ปั่นเหวี่ยงที่ 12,000 ถึง 16,000 g เป็นเวลา 10 นาที ควรมี pellet สีขาวแน่นที่ด้านข้างหลอด
- ค่อยๆ ย้าย supernatant ที่ใสไปยังคอลัมน์ GenElute silica spin column หลีกเลี่ยงการโดน pellet หาก supernatant ดูมีความหนืดหรือขุ่น ให้ปั่นเหวี่ยงเพื่อแยกตะกอนอีกครั้งก่อนโหลดลงคอลัมน์
- ปั่นเหวี่ยง 1 นาทีเพื่อให้ plasmid DNA จับกับเยื่อ silica ทิ้งของเหลวที่ผ่านออกมา (flow-through)
การล้าง, ทำให้แห้ง และการชะ (Elute) เพื่อการคืนตัวสูงสุด
- ล้างครั้งที่ 1: เติม wash buffer 500 µl ลงในคอลัมน์ ปั่น 30 ถึง 60 วินาที ทิ้ง flow-through การล้างนี้จะช่วยขจัดเกลือตกค้างและส่วนประกอบของ lysis buffer
- ล้างครั้งที่ 2: เติม 70 ถึง 80% ethanol wash buffer 500 ถึง 700 µl ปั่น 1 นาที ทิ้ง flow-through เพื่อขจัดโปรตีนและสารประกอบฟีนอลิกที่หลงเหลือ
- ทำให้เยื่อกรองแห้งโดยการปั่น 1 ถึง 2 นาทีโดยเปิดฝาคอลัมน์ทิ้งไว้ อาจใช้วิธีปล่อยทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้อง 1 นาที เอทานอลที่ตกค้างในเยื่อกรองจะยับยั้งเอนไซม์จำพวก restriction enzymes, ligases และ polymerases อย่าข้ามขั้นตอนนี้
- ย้าย spin column ไปยังหลอดใหม่ขนาด 1.5 ml เติม elution buffer 30 ถึง 50 µl ที่อุ่นไว้ที่ 60°C ใช้ 10 mM Tris pH 8.5 หรือน้ำปราศจากนิวคลีเอสที่ปรับ pH เป็น 8.5 หยดบัฟเฟอร์ลงบนจุดกึ่งกลางของเยื่อกรองโดยตรง
- บ่มที่อุณหภูมิห้อง 1 ถึง 2 นาที หรือวางคอลัมน์บน heat block ที่ 60°C เป็นเวลา 1 นาที เพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพการชะออกจากผิว silica
- ปั่น 1 นาทีเพื่อเก็บ eluate
สำหรับความเข้มข้นที่สูงขึ้น ให้ elute ครั้งเดียวด้วย 30 µl หากต้องการปริมาณ DNA รวมที่มากขึ้น ให้ elute รอบที่สองด้วย 30 µl อีกครั้งแล้วนำมารวมกัน การ elute ครั้งที่สองมักช่วยดึง yield เพิ่มขึ้นอีก 10 ถึง 20% น้ำปราศจากนิวคลีเอสและ Tris เกรด buffer จากกลุ่ม Molecular Biology ของ TCI ทำหน้าที่ได้ดีในขั้นตอนนี้ ให้สารละลายที่มีกิจกรรมของ RNase และ DNase ต่ำ ซึ่งช่วยปกป้อง DNA ของคุณระหว่างการเก็บรักษา
เคล็ดลับ, การตรวจสอบ QC และข้อควรระวังเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพวิธีสกัด plasmid
เคล็ดลับการปรับปรุงประสิทธิภาพ
เคล็ดลับด่วนเพื่อเพิ่ม yield ในการทำวิธีสกัด plasmid
- รักษาระดับ OD600 ขณะเก็บตัวอย่างไว้ที่ 2 ถึง 3 การใช้เชื้อที่แน่นเกินไปจะทำให้อุดตันคอลัมน์และเพิ่มการปนเปื้อนของ gDNA
- เติม RNase A สดลงใน resuspension buffer ก่อนการ prep ทุกครั้ง RNase A ที่เสื่อมสภาพจะหลงเหลือ RNA และทำให้ค่า A260/280 ต่ำลง
- ผสมโดยการพลิกกลับไปมาเท่านั้นหลังจากเติม lysis และ neutralization buffers ห้ามทำ vortex หลังจากขั้นตอน lysis
- อุ่น elution buffer ไว้ที่ 60°C ก่อนหยดลงบนเยื่อกรอง บัฟเฟอร์ที่เย็นจะลดการดึงคืนตัว โดยเฉพาะกับ plasmid ขนาดใหญ่
- ปล่อยให้ elution buffer สัมผัสเยื่อกรอง 1 ถึง 2 นาทีก่อนปั่น เพื่อช่วยให้ DNA หลุดออกมาจากผิว silica ได้ดียิ่งขึ้น
- สำหรับ plasmid ขนาดใหญ่ (>10 kb) ให้วางคอลัมน์บน heat block 37°C เป็นเวลา 2 นาทีก่อนปั่น
- หลีกเลี่ยงการใช้เกินความจุ: อย่าใช้ปริมาณเชื้อเกินที่ชุดคิทแนะนำ การเกิน limit จะทำให้ yield ลดลงแทนที่จะเพิ่มขึ้น
- หาก SDS ตกตะกอนใน lysis buffer (มักพบในห้องแล็บที่อากาศเย็นจัดในไทย) ให้แช่บัฟเฟอร์ในน้ำอุ่น 37°C และผสมให้ละลายก่อนใช้งาน
เป้าหมาย QC
วัดค่า eluate ด้วย spectrophotometry โดยเป้าหมายคืออัตราส่วน A260/280 ที่ 1.8 ถึง 2.0 สำหรับ DNA ที่สะอาด อัตราส่วน A260/230 ที่ 2.2 ถึง 2.5 จะยืนยันว่ามีการปนเปื้อนของเกลือและสารประกอบอินทรีย์ต่ำ หากค่าอยู่นอกช่วงนี้ แสดงว่ามีปัญหาในขั้นตอนการ lysis, การล้าง หรือการชะ ซึ่งคุณควรแก้ไขก่อนนำไปใช้ในงานขั้นถัดไป
รัน eluate บน 1% agarose gel เพื่อเป็นตัวเช็ค QC ทางสายตา การ prep ที่สะอาดจะแสดงพีกหลักของ supercoiled DNA โดยมี smear อยู่ด้านบนเพียงเล็กน้อย หากมี smear ขนาดโมเลกุลสูงแสดงถึงการปนเปื้อนของ gDNA และถ้ามีแถบจางๆ ด้านล่างพีกหลักแสดงว่ามีการปนเปื้อนของ RNA จาก RNase A ที่ทำงานไม่สมบูรณ์
การเก็บรักษาและความเสถียรของน้ำยา
เก็บ resuspension buffer ที่ผสม RNase A แล้วที่ 4°C หลังจากละลาย ควรทิ้งหากพบสีหรือความขุ่นที่ผิดปกติซึ่งบ่งบอกถึงการเติบโตของจุลินทรีย์ ปิดฝา wash buffers ให้แน่นเพื่อป้องกันเอทานอลระเหย Lysis buffer ที่มี SDS อาจเกิดตะกอนขาวในสภาพอากาศเย็น ซึ่งแก้ไขได้ด้วยการอุ่นที่ 37°C แต่การแช่แข็งและละลายซ้ำๆ จะทำให้คุณภาพน้ำยาลดลงเมื่อเวลาผ่านไป
การแก้ปัญหาทั่วไปในการสกัด Plasmid
| ปัญหา | สาเหตุที่เป็นไปได้ | การแก้ไข |
|---|---|---|
| Yield จาก miniprep ต่ำมาก | เชื้อเติบโตไม่เพียงพอ, ความเข้มข้นยาปฏิชีวนะไม่ถูกต้อง หรือคอลัมน์เกินความจุ | ตรวจสอบ OD600 อยู่ที่ 2 ถึง 3, เช็คความสดของยาปฏิชีวนะ; อย่าเกินปริมาณเชื้อที่แนะนำต่อคอลัมน์ |
| มี smear ขนาดโมเลกุลสูงบน gel (gDNA ปนเปื้อน) | ทำ lysis นานเกิน 5 นาที, vortex หลัง lysis หรือแยกตะกอนไม่สมบูรณ์ตอน neutralization | จำกัด lysis ที่ 3 ถึง 4 นาที; ผสมโดยการพลิกหลอดเท่านั้น; เพิ่มเวลาแยกตะกอนเป็น 15 นาทีและย้าย supernatant อย่างระมัดระวัง |
| ปริมาณ RNA สูง, A260/280 ต่ำ | RNase A เสื่อมสภาพหรือไม่มีใน resuspension buffer | เติม RNase A ใหม่ลงในบัฟเฟอร์; ตรวจสอบว่าเก็บที่ 4°C และไม่หมดอายุ |
| เอทานอลตกค้างรบกวนเอนไซม์ | เยื่อกรองไม่แห้งหลังล้าง | เพิ่มเวลาปั่นแห้งเป็น 2 นาที; ผึ่งคอลัมน์ไว้ 2 นาทีก่อนชะ; ตรวจสอบความเข้มข้นเอทานอลใน wash buffer |
| คอลัมน์อุดตันหรือปั่นผ่านช้า | โหลดสารละลายขุ่นลงคอลัมน์ หรือ pellet หลุดตอนย้าย | ปั่นแยกตะกอนซ้ำที่ 16,000 g 5 นาที ก่อนโหลด; ย้ายด้วยปิเปตห้ามเท |
| ความเข้มข้นสุดท้ายต่ำแม้ปริมาณรวมพอใช้ | ปริมาตรชะมากไป หรือบัฟเฟอร์เย็น | ลดปริมาตรชะเหลือ 30 µl; อุ่นบัฟเฟอร์ไว้ที่ 60°C; เพิ่มเวลาสัมผัสเยื่อกรองเป็น 2 นาทีก่อนปั่น |
สรุป: Minipreps ที่ทำซ้ำได้ พร้อมใช้สำหรับทุกงาน
workflow ของวิธีสกัด plasmid ที่เชื่อถือได้ขึ้นอยู่กับตัวแปรที่ควบคุมได้ 3 อย่างคือ: เวลา lysis, เทคนิคการผสม และสภาวะการชะ คุมเวลา alkaline lysis ให้น้อยกว่า 5 นาที, ผสมโดยการพลิกหลอดหลังจากเติม lysis และ neutralization buffers เสมอ และอุ่น elution buffer ก่อนหยดลงบนเยื่อ silica
หากได้ค่า A260/280 ระหว่าง 1.8 ถึง 2.0 และ A260/230 มากกว่า 2.2 พร้อมเห็นพีก supercoiled ที่สะอาดบน gel แล้ว plasmid ของคุณก็พร้อมสำหรับการทำ PCR, sequencing, restriction digest, ligation หรือ transfection โดยไม่ต้องสกัดซ้ำ เมื่อต้องการขยายขนาดคิท Sigma-Aldrich GenElute HP Midiprep, Maxiprep หรือ Endotoxin-Free Maxiprep ก็ใช้ chemistry แบบเดียวกับ miniprep ดังนั้นเทคนิคจะสามารถนำไปใช้ได้ทันที
คำถามที่พบบ่อย
ผลิตภัณฑ์ที่แนะนำ
ผลิตภัณฑ์ทั้งหมดด้านล่างจัดจำหน่ายผ่าน Chemical Express Thailand ส่งคำถาม สำหรับราคา ความพร้อมจำหน่าย หรือคำแนะนำทางเทคนิค
ผลิตภัณฑ์แนะนำจาก Chemical Express
เราจัดส่งผลิตภัณฑ์ Gene Cloning & Editing จาก Merck และ TCI และแบรนด์ชั้นนำระดับสากลอื่นๆ หลากหลายชนิดทั่วประเทศไทย สอบถามหรือสั่งซื้อได้ผ่านแบบฟอร์มสอบถาม หรือพูดคุยกับเราได้ทันทีทาง LINE